Voor u geselecteerd uit Energeia Energienieuws

17 juni 2011
DEN HAAG (Energeia) - Grootverbruikers blijven zich zorgen maken over de veranderende gassamenstelling die in het Nederlandse hoogcalorische net te verwachten is nu steeds meer aardgas uit verre landen komt. Of eigenlijk kan dat zo niet gezegd worden: er is een groep grootverbruikers die het allemaal niets interesseert, en er is een groep die zich veel zorgen maakt. Onder deze laatste vooral bezitters van gasturbines. Dat blijkt uit onderzoek van het projectbureau Nieuw Aardgas. Volgens minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie wordt zijn beleid aangaande dit onderwerp grotendeels gesteund, maar belangenbehartiger voor de grootverbruikers Vemw kan dit niet bevestigen.

De eerste alinea van het rapport dat het projectbureau onlangs produceerde, geeft het ontstaan van de problematiek feilloos weer: "In Nederland wordt door tientallen industriële bedrijven nu ruim 25 jaar hoogcalorisch gas gebruikt. De bronnen voor dit H-gas bestaan voornamelijk uit Nederlandse kleine gasvelden, waarvan de productie afneemt. Om ook op termijn de gasvoorziening zeker te stellen zal de komende jaren meer H-gas worden geïmporteerd. Dit gebeurt via pijpleidingen, bijvoorbeeld uit Rusland en Noorwegen, maar ook door import van LNG, bijvoorbeeld via de Gate terminal in Rotterdam. Het LNG en de verschillende import-gassen worden vanuit verschillende locaties aangevoerd en kunnen daardoor in samenstelling verschillen."

Die verschillende samenstelling kan weleens slecht uitpakken voor verbruikers van het gas. Gasturbines kunnen gaan horten en stoten. Dat werd voor het eerst publiekelijk gesignaleerd door de vereniging Netbeheer Nederland in het najaar van 2009. Daarna bleef het ruim een jaar stil, terwijl Kema en Kiwa onderzoek naar de problematiek verrichten. Naar aanleiding van die onderzoeken zette Verhagen de problematiek begin dit jaar plotseling op de politieke kaart. Vervolgens gooide hij de knuppel in het hoenderhok door grootverbruikers een half jaar de tijd te geven om zich op de komst van het nieuwe gas voor te bereiden. Het toen opgerichte projectbureau Nieuw Aardgas zou daarbij ondersteuning bieden.

Die knuppel deed de brancheorganisaties steigeren. Grootverbruikersvereniging Vemw en WKK-belangenbehartiger Cogen stonden op hun achterste benen, met in hun kielzog werkgeversvereniging VNO-NCW. Met succes: eind maart kwam Verhagen met een uitgebreide set aan maatregelen, en een verlengde transitieperiode. Grootverbruikers van H-gas zouden in elk geval tot eind 2012 de tijd krijgen om zich aan de nieuwe situatie aan te passen, en die transitieperiode zou indien nodig verlengd kunnen worden tot 2014. Tot die tijd zorgt gasnetbeheerder GTS bijvoorbeeld door bijmenging van stikstof dat het gas van een samenstelling blijft die de verbruikers gewend zijn. Ook met Gate, het bedrijf dat vanaf september LNG-schepen gaat ontvangen op de Maasvlakte, zijn afspraken gemaakt over de samenstelling van het gas dat wordt ingevoed. Erg rijk gas wordt gedurende de transitieperiode geweerd.

Terwijl Verhagen deze maatregelen bedacht en met de Tweede Kamer besprak, onderzocht het projectbureau Nieuw Aardgas de impact onder de getroffen groep grootverbruikers. In eerste instantie was sprake van 81 bedrijven, inmiddels blijkt het te gaan om 58 individuele verbruikers met in totaal 90 aansluitingen op het H-gasnetwerk.

"Het doel van het projectbureau Nieuw Aardgas is om via een inventarisatie een nauwkeurig en gedetailleerd beeld te krijgen welke gebruikers problemen met de nieuwe gassamenstellingen hebben, wat de aard van deze problemen is en hoe deze opgelost zouden kunnen worden", zo omschrijft de club zijn taakopvatting. "Het projectbureau heeft gekozen voor een maatwerk aanpak. Iedere H-gas gebruiker is benaderd met het verzoek voor een bilateraal gesprek. Tijdens deze gesprekken is gevraagd om aan te geven in hoeverre eventuele technische problemen van invloed zijn op de omschakeling naar de nieuwe gassamenstelling. Ook zijn de bedrijven gevraagd om de gevolgen ten aanzien van emissies, efficiëntie en kosten in kaart te brengen."

Die gekozen maatwerkaanpak was niet voor niks: dé grootverbruiker bestaat niet. Het ene bedrijf gebruikt aardgas als grondstof voor kunstmest, het andere bedrijf maakt er stroom van. Beide grootverbruikers kunnen last hebben van de veranderende samenstelling van het gas, maar waar bijmenging met stikstof voor het ene bedrijf de oplossing biedt, zorgt die maatregel bij het andere bedrijf voor vereniging van de problemen. Daarom moet goed bekeken worden welke maatregelen na de transitieperiode een permanent karakter moeten krijgen, en welke niet.

Een aantal bedrijven dringt volgens het projectbureau aan op nadere specificatie van de gassamenstelling van na de transitieperiode. Men kan pas aanpassingen doorvoeren als daar meer duidelijkheid over is, zo luidt de onderbouwing van die wens. Verhagen wil die wens niet met een ministeriële regeling invullen -een stap die hij voor de verbruikers van laagcalorisch gas wel wil zetten.

Maar de CDA-bewindsman laat de bedrijven niet met lege handen: "Ik heb met GTS de aanvullende afspraak gemaakt dat de bovengrens voor de Wobbe-index ook na de transitieperiode beperkt blijft tot 55,7 MJ/m3 (n) in plaats van de waarde van 57,2 die naar verwachting in de Europese norm zal worden vastgesteld. Deze Wobbe-index van 55,7 geldt voor onbeperkte tijd." De Wobbe-index geeft de relatie aan tussen de calorische waarde van een gas en de relatieve dichtheid ervan, voor veel verbruikers een belangrijke parameter. Verhagen haast zich te benadrukken dat gas met een hogere Wobbe-index wel wordt geaccepteerd, maar dan van GTS een voorbehandeling krijgt om de parameter te verlagen. Verhagen gaat hiervoor de Gaswet wijzigen.

Over de verandersnelheid van de gassamenstelling heeft Verhagen minder goed nieuws: snelle kwaliteitswisselingen zijn niet uit te sluiten of te beheersen. Dat is slecht nieuws voor grootverbruikers: te snelle wisselingen over een brede range van bijvoorbeeld de Wobbe-index of het propaanequivalent kunnen leiden tot uitval van processen, constateert het projectbureau Nieuw Aardgas. Gedurende de transitieperiode probeert Gate, dat voorlopig de belangrijkste bron van vreemd gas is, deze plotselinge variatie zoveel mogelijk te voorkomen door tankmanagement: het mengen van gas met verschillende herkomst en samenstelling.

GTS is bezig met het ontwikkelen van een signaleringsysteem. Verhagen is met GTS en Gate aan het onderzoeken of gedurende de transitieperiode het mogelijk is om dagelijks een indicatie te geven van de samenstelling van het aardgas dat over één à twee dagen in het net kan worden aangetroffen.

Het rapport van projectbureau Nieuw Aardgas is te vinden via deze link.