Voor u geselecteerd uit Energeia Energienieuws

24 januari 2011
ROTTERDAM (Energeia) - Nederland moet zich nog niet rijk rekenen met buitenlands gas. Die conclusie kan getrokken worden naar aanleiding van het Nationale Gasplatform, dat vorige week in Rotterdam werd gehouden. Uit de bijdrages van verschillende sprekers bleek onder meer dat in Noorwegen minder gasreserves zijn dan werd aangenomen, dat het Midden-Oosten en Noord-Afrika liever gas leveren aan China dan aan een vergroenend Europa, en dat commerciële winbaarheid van de Russische voorraden ernstig gehinderd wordt door corruptie en een verouderde infrastructuur.

Over de beschikbaarheid van aardgas hoeft Nederland zich voorlopig geen zorgen te maken, klinkt wel vaker in gasland. Hoewel de Nederlandse voorraden slinken, is er wereldwijd nog genoeg gas -volgens recente schattingen van het IEA voor nog minstens 200 jaar. Maar op het Nationale Gasplatform klonken desondanks bezorgde geluiden over de toegang tot die wereldwijde gasvoorraden. Want het gas is er wel, maar hoe krijg je het hier?

Russisch gas is om te beginnen geen factor waar Nederland zomaar op kan rekenen, zo werd woensdagochtend duidelijk uit de lezing van de Russsische analist Mikhail Krutikhin van Rusenergy. Gas genoeg in Rusland, maar de commerciële winbaarheid van het Russische gas is volgens Krutikhin een ander verhaal.

De optimistische voorspellingen over de toekomstige gasproductie in Rusland moeten met de nodige scepsis bekeken worden, zei Krutikhin. In 2010 produceerde Rusland 650,3 mrd kuub gas, en volgens Poetin kan dat in 2020 ongeveer 1 bln kuub zijn. "Dat betekent niet alleen dat er 350 mrd kuub aan de huidige productiecapaciteit moet worden toegevoegd, maar dat er ook nog eens 800 mrd kuub aan velden die in de komende tien jaar uitgeput zullen raken, moet worden gecompenseerd. En dat is een mission impossible", aldus Krutikhin.

Een extra zorg is de beroerde staat van de Russische gasinfrastructuur. Maar liefst 60% van de pijplijnen zijn meer dan twintig jaar oud, en een kwart van alle leidingen én compressiestations zijn hun geplande levensduur al gepasseerd. De Russen hebben tot 2030 grote plannen voor de aanleg van nieuwe pijplijnen en stations, maar dat zal niet goedkoop zijn. Volgens Krutikhin zal Rusland tot 2030 rond de USD 500 mrd (EUR 368 mrd) moeten investeren om de geplande ontwikkelingen uit te voeren.

Rusland heeft de Europese markt nodig -want aan de Chinezen kunnen ze het gas niet slijten, omdat die het goedkoper uit het Midden-Oosten kunnen halen. Desondanks toont Rusland weinig bereidheid om samen te werken, wat onder meer blijkt uit het feit dat Gazprom niet toestaat dat andere partijen gebruik maken van door Gazprom aangelegde leidingen en dat Rusland hardnekkig blijft vasthouden aan langetermijncontracten die gekoppeld zijn aan de olieprijs, terwijl die koppeling elders steeds vaker wordt losgelaten.

Het grootste probleem schuilt volgens Krutikhin namelijk in de organisatie van de Russische gassector. Gazprom, de grootste aardgasproducent ter wereld, is volgens Krutikhin een corrupt, door Poetin aangestuurd bedrijf waarvan een groot deel van de topmannen voormalige KGB'ers zijn. Politieke spelletjes en complotten hoef je echter niet te zoeken. "Zoek niet naar politiek of complotten als je iets kunt verklaren met hebzucht en domheid", aldus de Rus. De conclusie van de Russische analist was dan ook dat de Russische manier van politiek bedrijven en de inefficiënte bedrijfsvoering van Gazprom een grote bedreiging vormen voor de voorzieningszekerheid in West-Europa.

Een niet veel optimistischer verhaal had Midden-Oosten-deskundige Cyril Widdershoven (Business Development Mena Oil and Gas, TNO) over de kansen op gas uit Algerije. Het grote probleem daar, en in Noord-Afrika en het Midden-Oosten in het algemeen, is dat er in tegenstelling tot Rusland meer kapers op de kust zijn. "Nederland roept steeds dat gas een transitiebrandstof is en dat we voor duurzaam en groen gaan. Maar waarom zou een land als Algerije dan contracten met ons willen sluiten over de levering van gas? Die landen willen leveren aan een land waarvan ze zeker weten dat de gasvraag hoog blijft."

En die zekerheid lijkt Europa niet te kunnen bieden, want volgens consultant Floris van Foreest van Kema neemt het aandeel van gas in de energiemix op de lange termijn drastisch af. In verschillende recente scenario's, waaronder de Roadmap 2050 van het European Climate Foundation (ECF) en in de Energy Technology Perspective van het international Energy Agency (IEA), is de rol van gas in 2050 gemarginaliseerd, hield Van Foreest het publiek voor. Dat soort voorspellingen kunnen er eveneens toe leiden dat landen als Algerije hun gas liever aan China verkopen. "Als er twijfel ontstaat over de gasbehoefte, dan creëer je misschien je eigen gastekort", zo verwoordde Bram van Mannekes van Nogepa (Nederlandse Olie- en Gasexploratie en -Productie Associatie) het tijdens een rondetafelgesprek.

Een reëel gevaar is volgens Widdershoven dan ook dat China en andere "energiehongerige landen uit Azië" er met het gas uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten vandoor gaan, omdat de besluitvorming en de aanleg van gastransportleidingen daar nu eenmaal sneller (lees: minder democratisch) verloopt dan we in Europa gewend zijn.

Een dag later kwam Cees Hut, directeur Corporate Asset Planning van GTS, ook nog met het nieuwtje dat de Noorse gasvoorraden wellicht minder groot zijn dan gedacht. "De Noren hebben hun prognoses voor de onbewezen gasreserves gereduceerd met 30%, omdat ze slechte resultaten hebben geboekt bij exploratieboringen. Het grootste deel van ons gas zal in de toekomst uit het oosten en van LNG moeten komen", zei Hut.