Voor u geselecteerd uit Energeia Energienieuws

27 augustus 2010
ROTTERDAM (Energeia) - De bankjes in de Rotterdamse rechtszaal zijn leeg donderdagmiddag, terwijl de zaak tussen Eneco en het ministerie van Verkeer en Waterstaat (V&W) in behandeling is. Geen rechter op de centrale plek onder het toeziend oog van de koningin aan de muur. Noch de stoelenrij van de aanklager, noch die van de verweerder is gevuld. Het is de voorste hoek van de moderne lichtovergoten zaal waar het conflict tussen Eneco en V&W wordt uitgevochten. Maritiem kaartmateriaal, modelhelikopters en allerhande specialisten worden door Eneco en V&W gebruikt om de rechter een antwoord geven op de vraag: zijn de vergunningaanvragen voor de windparken Callantsoog-Noord en Helmveld terecht afgewezen?

Zeker anderhalf uur van de dagvullende rechtszaak wordt door alle aanwezigen staand doorgebracht, bij elkaar rond een tafel in de hoek van de rechtszaal. Waar het er in de ochtenduren nog zo beheerst en formeel aan toe gaat, staat 's middags om een uur of drie iedereen kissebissend bij elkaar. De rechtelijke macht houdt orde. Rechter Houweling wijst aan wie ze wil horen: het team van Eneco of het team van V&W.

En teams zijn het, want de partijen zijn niet zonder versterking op komen dagen. Zowel Eneco als V&W heeft een expert op het gebied van offshore helikoptervluchten meegenomen. De rechter wil weten of het ministerie in de beoordeling van Eneco's aanvragen de juiste conclusie heeft getrokken door te stellen dat de veiligheid van helikoptervluchten naar platforms op zee onvoldoende gewaarborgd zou zijn als er turbines in de buurt zouden staan.

Met grote gebaren en luide stem ("ik ben vroeger hockeycoach geweest") maakt advocaat Schipper van V&W duidelijk dat haars inziens voor bepaalde platforms onder gemiddelde weersomstandigheden nauwelijks tot geen mogelijkheid meer zou bestaan om met een heli op verantwoorde wijze op een platform te landen. Dat zouden de regels niet toelaten. De oud-helikopterprof die zich aan de zijde van Eneco schaart ziet dat anders. Volgens hem kan met de nodige vliegmanoeuvres prima gevlogen naar platforms met windturbines nabij.

"Ik kan met mijn auto ook van alles wat niet mag. Maar dit kun je niet gaan opleggen aan de opperators van vluchten", reageert Schipper daarop. Dat het lastig wordt om aan te vliegen wordt uit alle technische discussies, bol van heli-jargon, wel duidelijk. Of het inderdaad té lastig wordt, dat moet de rechter bepalen. Het houten model van een platform met een speelgoedhelikopter die een Ecofys-medewerker ter hand neemt biedt geen uitsluitsel.

Als iedereen weer in zijn stoel is gaan zitten zegt Eneco's hoofd product development Ruud van Leeuwen tegen de driekoppige rechtelijke macht: "Dat er enige mate van beïnvloeding op het helikoptervervoer is, is de discussie niet." Maar die beïnvloeding is acceptabel, vindt hij. Van Leeuwen oppert dat ook bekeken kan worden of het personeel dat van en naar platforms moet vliegen niet per boot kan gaan. "Total doet dat al." En als de platform-medewerkers vanwege bepaalde weersomstandigheden in verband met het windpark nog even niet naar huis kunnen, is dat volgens Van Leeuwen geen ramp. "Het zijn hotels op zee. Die mensen zitten niet te kamperen op een stuk asfalt", stelt hij.

De advocaat van V&W zegt dat ze werd "weggelachen" toen ze een keer naar de optie van bootvervoer vroeg. "Dan wordt je 60 meter naar beneden getakeld. Dat doe je niet met mensen." Wat V&W betreft moeten de bestaande offshore werkzaamheden bij platforms niet de dupe worden van een nieuw windpark. "Er zijn genoeg andere plekken."

Het ministerie heeft eind vorig jaar besloten om de Eneco-aanvraag af te keuren. Vanwege de helikopter-perikelen, maar ook wegens de kans op schade voor de kolonie van de Texelse kleine mantelmeeuw. Het woord dat aanklager en verweerder in die discussie het meest in de mond nemen is: floater. Floaters zijn de alleenstaande vogels zonder partner. "De sukkels onder de vogels", zegt Schipper.

Zij maken geen deel uit van een broedpaar, maar kunnen dat wel gaan doen als de populatie daarom vraagt. Eneco (die uitgaat van berekeningen van bureau Waardenburg) en V&W (die Deltares-modellen gebruikt) zijn het oneens over de vraag: hoeveel van die vogels mogen er extra sneuvelen door een windmolen, zonder dat daardoor de hele vogelgroep in voortbestaan wordt bedreigd? De "additionele sterfte", heet dat. Opgevoerde vogelaars en modelrekenaars van beide kampen verwijten elkaar een onjuiste voorstelling van zaken.

Van Leeuwen zegt: "Zelfs als de berekeningen van het ministerie kloppen, zal er geen onomkeerbare milieuschade plaatsvinden." Hij houdt het voor onmogelijk dat de kleine mantelmeeuwen in twintig jaar, de periode waarvoor een vergunning zou gelden, het loodje leggen. Volgens Van Leeuwen gaat het Eneco erom dat veel schone energieopwekking door wind op zee nodig is. Doorgaan met kolen en gas is een slecht scenario. "Dan is er pas sprake van onomkeerbare milieuschade", stelt hij.

Uitgesloten lijkt niet dat de afwijzing van V&W vernietigd wordt. Door de rechtelijke ondersteuning wordt namelijk een paar keer gevraagd of de partijen zouden kunnen leven met een gedeeltelijke afwijzing van het park. Zeg dat de helft toch nog vergund wordt? "Daar zeg ik niet a priori nee tegen", zegt Van Leeuwen. V&W ziet dat echter niet zitten. Overigens is het de vraag hoe dicht Eneco nog kan komen bij realisatie van Helmveld en Callantsoog-Noord als Eneco de zaak wint, omdat de subsidieaanvraag voor het park los staat van de vergunningaanvraag. Volgens het ministerie zou er maar 20% van de parken over blijven, willen de gevolgen voor milieu en andere bedrijvigheid binnen de perken blijven. En dan is de situatie zo anders, vindt V&W, dat er een hele nieuwe aanvraag nodig is.

De Rotterdamse bestuursrechter zegt dat ze probeert om binnen nu en zes weken een uitspraak te doen.