Voor u geselecteerd uit Energeia Energienieuws

27 juli 2010
AMSTERDAM (Energeia) - De effectiviteit van het gewijzigde systeem van emissiehandel dat in 2013 van start gaat is gewaarborgd, maar of het ook een efficiënt systeem is, is een heel andere vraag. Een vraag die wordt opgeworpen door twee economen van de Rijksuniversiteit Groningen in het vakblad Economisch Statistische Berichten (ESB), en door hen bovendien ontkennend wordt beantwoord. Het Europese emissiehandelssysteem EU ETS lokt investeringen in improductieve capaciteit uit, zeggen ze.

Onder effectiviteit verstaan emeritus hoogleraar Andries Nentjes en universitair hoofddocent Edwin Woerdman van de Rijksuniversiteit Groningen (Rug) de reductie van de CO2-emissie in Europa. Per lidstaat staat vast wat in 2013 het uitstootplafond is, en dat plafond wordt niet zomaar gehandhaafd tot 2020 maar zelfs jaarlijks met 1,74% verlaagd. Het plafond is inclusief de ingebouwde reservepot voor nieuwkomers, dus mits alle Europese landen de regels respecteren is de uitstootreductie gegarandeerd. Dat betekent niet dat de emissiereductie ook op de economisch meest slimme manier wordt behaald. Dat gebeurt namelijk niet op deze manier, concluderen de economen.

Vanaf 2013 verandert er het een en ander voor het EU ETS. De genoemde jaarlijkse verlaging van het plafond is bijvoorbeeld nieuw. "Opzienbarend" is volgens de economen de omschakeling van het gratis uitdelen van emissierechten naar veilen -hoewel sommige sectoren die op een mondiaal speelveld concurreren hiervan zijn uitgezonderd om zogenoemde koolstoflekkage (de vlucht van bedrijven naar minder strengere CO2-regimes) te voorkomen. Ook nieuw is de verplichting voor elke lidstaat om nieuwkomers te voorzien van gratis rechten als dat in de sector waarin de nieuwkomer werkzaam is gebruikelijk is, net als de verplichting om de rechten weer in te leveren wanneer een fabriek of centrale de deuren sluit.

"Met de toekomstige regels van emissiehandel heeft de EU een systeem ontworpen dat onder omstandigheden niet alleen inefficiënt is doordat het investeringen in improductieve capaciteit uitlokt, maar ook ineffectief is in het verhinderen van koolstoflekkage", oordelen Nentjes en Woerdman keihard in het ESB-artikel van 23 juli 2010. Die improductieve capaciteit hangt samen met de verplichte inlevering van de gratis verstrekte emissierechten bij sluiting van een productiefaciliteit.

Die inleverplicht is "de kern van het probleem", aldus de economen. "Het kan dan bedrijfseconomisch aantrekkelijk zijn om capaciteit die niet winstgevend kan worden ingezet voor productie toch aan te houden, uitsluitend omdat de onderneming zo emissierechten in handen krijgt. Die rechten worden dan niet meer gebruikt om de emissies te dekken, maar zijn bestemd voor de verkoop. In plaats van producten gaat het bedrijf dus emissierechten leveren."