Waarschuwend advies duurzame energie nu 'stof voor nieuw regeerakkoord'

Waarschuwend advies duurzame energie nu 'stof voor nieuw regeerakkoord'

22 februari 2010
DEN HAAG (Energeia) - Het Innovatieplatform, waarin bedrijven, wetenschappers en overheidsorganen samen optrekken, heeft deze maandag een "advies aan het kabinet" gepresenteerd voor het opbouwen van een stevige, internationale positie op het gebied van schone energie. Daarin wordt op basis van een onderzoek door het Roland Berger Insitituut een pleidooi gehouden voor gefocuste inzet op offshore windenergie en de "bioketen", waaronder biogas en biobrandstoffen. Kan het gevallen kabinet Balkenende IV, nu demissionair, iets met dat advies?

Een verzadigde, internationale markt voor duurzame energie. Voor Nederland zouden kopposities openblijven op het gebied van biomassa en offshore wind. (Bron: Innovatieplatform)

"Wij wisten een week geleden ook niet dat het kabinet zou vallen", zegt CEO Feike Sijbesma van DSM, die als prominent lid van het Innovatieplatform een toelichting geeft aan Energeia. "Het kabinet mag geen controversiële besluiten nemen. Of dit daaronder valt, weten we niet", zegt Sijbesma. Het kabinet mag lopende zaken afhandelen en moet zich verder beperken tot besluiten zonder grote gevolgen. Omdat het onderzoek van bureau Roland Berger met bijbehorend advies voor Nederland sowieso van belang is, heeft het Innovatieplatform besloten om het wel gewoon naar buiten te brengen. "Zie het nu dan maar als input voor een toekomstig regeerakkoord", zegt Sijbesma.

Wat behelst het onderzoek? Het Innovatieplatform heeft door onderzoeksbureau Roland Berger in kaart laten brengen welke positie Nederland wereldwijd bekleed op het gebied van duurzame energie. Hoe staat Nederland ervoor met het regelen van een eigen, groene energievoorziening, maar vooral: op welk vlak kan Nederland een internationale sleutelrol gaan spelen? Daarvoor zijn niet veel mogelijkheden over, blijkt uit de verkenning.

Opheffen of extra geld?

De werking van het Nederlandse Innovatieplatform, in 2003 ingesteld door het kabinet Balkenende II, is vaak omstreden geweest. Het platform moest de ontwikkeling op het gebied van energie gaan stimuleren, maar geluiden over het gebrek aan nut kwamen meerdere malen boven drijven. Een boek van ex-secrataris Frans Nauta liet weinig heel van de werking van het publiek-private innovatievehikel.

In 2008 drongen de Kamerfracties van SP en VVD er zelfs op aan dat het platform zou worden opgeheven. De regering verdedigde het platform. "Het innovatieplatform inspireert. Ik ben er heel blij mee. En er zijn heel wat resultaten gehaald", zei minister Maria van der Hoeven (CDA, Economische Zaken). Wat het platform te wachten staat in een nieuw kabinet is de vraag. Het was premier Balkenende die het Platform als grote, groene belofte in het leven riep. Wat zijn positie straks is, is nog de vraag. Sijbesma zegt dat een Innovatieplatform essentieel is om vooruit te komen op gebied van verduurzaming. Bedrijven en overheden trekken er samen in op, zegt hij. Dat Scandinavische landen en bijvoorbeeld Japan en Singapore een belangrijke positie geven aan vergelijkbare platforms, zou een van de redenen zijn dat zij op gebied van schone energietechnologie- en toepassing flinke stappen zetten.

Misschien moet "het mandaat" voor het Innovatieplatform in Nederland groter worden, vindt Sijbesma. "Wellicht ook in financiële zin". Hij erkent wel dat het in de huidige economische omstandigheden lastig is om geld bij de regering weg te halen. "Daar moeten we goed over nadenken", zegt Sijbesma.

Op het vlak van veel duurzame energietechnologieën loopt Nederland al zo ver achter, dat het geen leidinggevende exportrol meer kan bekleden. Prominente plekken in de markt voor hydro, isolatie, biomassa-bijstook en onshore windenergie zijn al goeddeels vergeven aan andere landen. Volgens Sijbesma zal Nederland moeten accepteren dat het hierin "niet meer onderscheidend kan worden". "Voor de eigen, landelijke energievoorziening moeten we wel in alle velden blijven groeien, maar op een aantal velden zullen we afhankelijk van het buitenland blijven." In de toekomst ziet het Innovatieplatform ook kansen voor Nederland om "internationaal onderscheidend" te zijn met zon-PV en micro-warmtekrachtkoppeling (micro-WKK) -maar pas na 2020.

In plaats van een verwoede strijd te voeren om op deze gebieden toch aan kop te komen, zou het kabinet heel gericht moeten inzetten op twee terreinen: bio-energie en offshore wind. Dit omdat Nederland op het technologische terrein van biomassa nog meeloopt in de frontlinie. En de markt voor biobrandstoffen is pas in zo'n geringe mate van de grond gekomen, dat de boot nog niet is gemist. "We moeten nu kiezen op welke terreinen we vooraan willen staan", zegt Sijbesma. Volgens het Innovatieplatform moet de koers op biomassa en -gas en offshore wind binnen een paar jaar politiek gestalte hebben gekregen.

Daar is economisch veel winst te behalen. "Er is een grote groeimarkt, zo'n 15% per jaar", zegt de DSM-CEO. Nu is de economische omvang van de duurzame energiesector EUR 2 mrd becijferde Roland Berger. Door gerichter in te zetten op de bioketen en offshore windactiviteiten zou jaarlijks EUR 10 mrd te verdienen zijn voor Nederland. Een zijeffect door "uitstraling op andere sectoren" zou nog eens tientallen miljarden voor de 'BV Nederland' kunnen betekenen.

Het advies aan de nu onbekende politieke leiding van Nederland is waarschuwend van karakter. Als een nieuw te vormen kabinet dat advies niet volgt, voorspelt het platform een "verliespost" van EUR 10 mrd. Roland Bergeronderzoeker Arnoud van der Slot zegt dat het "verliezen van een marktpositie" tot zo'n inkomstenderving zou leiden. Dat zou "doodzonde" zijn, vindt Sijbesma. "Over tien jaar hebben we niets meer om op in te stappen", waarschuwt hij. Als baas van DSM geeft hij aan dat er meer bedrijvigheid in het buitenland, zoals de Verenigde Staten of Frankrijk, zal plaatsvinden, als Nederland daarin geen prominente internationale positie verwerft. "Dreigen" dat DSM Nederland verlaat, wil hij nadrukkelijk niet.

Van der Slot zegt dat veel andere bedrijven "met een minder gevestigde positie in Nederland dan DSM" wel serieus zouden overwegen om elders in Europa neer te strijken. De rol van subsidie vanuit de rijksoverheid is van groot belang voor de bereidheid van bedrijven om vaart te zetten achter schone energieontwikkelingen. Met de vorming van een nieuw kabinet in het vooruitzicht geeft Sijbesma daarom nog eens mee: "De overheid zal verder moeten leren denken dan in kabinetsperiodes." Hij hoopt daarom dat het adviserende rapport van invloed kan zijn op het energiehoofdstuk van de verkiezingsprogramma's waarmee Tweede Kamerpartijen de boer op gaan. "We hopen dat ze hier iets van maken, wie dan ook een nieuwe coalitie gaat vormen."

Dit nieuwsartikel is afkomstig uit Energeia Energienieuws, onze dagelijkse internet-nieuwskrant die toegankelijk is voor abonnees. De Energeia-nieuwsredactie brengt elke werkdag 12-15 kwalitatief hoogwaardige nieuwsartikelen. Ga voor een proefabonnement naar Aanmelden.

Voor u geselecteerd uit Energeia Energienieuws