Dossier

Neem het kostenplaatje. Zestig euro staat er voor de kosten van de slimme meter per klant. Daar moeten de netbeheerders de klus voor zien te klaren. "Inclusief plaatsing", merkte CDA-Kamerlid Jos Hessels nog maar eens op. Wat hem schamper gelach uit de zaal ten deel deed vallen. Want wat gaat die uitrol nu werkelijk kosten? Dat is nog steeds niet duidelijk.

De Energiekamer, die straks er op toe moet zien dat de netbeheerders de investering niet verhalen op de klant, durft zich nog geen buil te vallen aan een schatting. Daarom heeft de toezichthouder onderzoeksbureau Frontier Economics maar ingeschakeld om een kostenonderzoek uit te voeren. "Wij waren al een beetje voorbereid op de mogelijkheid dat de meter nog mooier gemaakt moet worden, dus we laten uitzoeken of een nog slimmere meter wel gefinancierd kan worden op basis van de tarieven uit 2005", liet plaatsvervangend directeur Petra de Groene van de Energiekamer woensdag weten. "Het onderzoek moet duidelijk maken of regionale netbeheerders wel financiering kunnen vinden voor de uitrol, en wat de aangescherpte eisen betekenen voor het financiële plaatje. De uitkomst zullen we gebruiken in het adviestraject naar de minister voor een regeling over de nieuwe tarieven."

"U snapt dat dat niet haalbaar is, EUR 60", beweerde Hendrik Jan van Roest van meterplaatsbedrijf Founter. Eén van de onbeduidend lijkende, maar grote struikelblokken bij de plaatsing blijkt namelijk te zijn dat netbeheerders veel tijd en geld kwijt zullen raken aan klanten die niet thuis zijn op de dag dat de slimme meter had zullen worden geplaatst, zo is zijn ervaring.

Founter heeft een pilot uitgevoerd met de plaatsing van 500 meters door het hele land, te vergelijken met de prioriteitsplaatsing waar beheerders straks mee te maken krijgen. De uitrol kan tenslotte niet helemaal straat voor straat gebeuren: er zullen altijd klanten zijn die voorrang moeten krijgen. Te denken valt aan gemeentes, of klanten die zonnepanelen hebben laten installeren. Prioriteitsplaatsing is een stuk duurder dan straat voor straat, gezien de complexere logistiek en planning die dat vergt. "Onze monteurs reden gemiddeld 150 kilometer per geïnstalleerde meter, want naar sommige mensen moet je twee keer", aldus Van Roest. Hoezeer je ook je best doet met aankondigingen en afspraken maken, 10 tot 15% van de klanten deed uiteindelijk de deur niet open op het moment van afspraak, merkte hij. En opnieuw inplannen en rijden kost relatief veel geld.

Bij Cogas hebben ze vergelijkbare ervaringen. De Almelose netbeheerder plaatste 300 meters afgelopen tijd en gaat zelfs uit van 20% klanten die moeilijk in te plannen zijn, gaf manager meetdiensten Richard Lohuis aan. Tweeverdieners, mensen die op vakantie zijn of klanten die simpelweg geen trek hebben in de meter of gewoon hun post nooit openmaken. "We wilden 300 meters plaatsen. Daarvoor schreven we 337 klanten aan. Feitelijk realiseerden we 274 klanten, dus 81% van de hoeveelheid die we benaderden."

Dat probleem van die lastige, niet te bereiken klant, is maar één de problemen waar netbeheerders voor worden geplaatst. Zoals de keuze van de techniek om de meetdata van de klant naar de beheerder te transporteren. De diverse pilots die tot nu toe zijn gehouden, hebben bij geen enkele beheerder een duidelijke 'winnaar' aangewezen. "Er steekt geen enkele techniek met kop en schouders boven de rest uit", constateert Eric Verbrugge van Delta. Ook Essent Netwerk, dat al duizenden meters her en der heeft opgesteld, heeft ondanks alle pilots nog geen definitieve keuze kunnen maken. "Zowel aan PLC als aan GPRS kleven haken en ogen. Wij blijven alternatieven interessant vinden."

De slimme meter tegelijk invoeren met overschakeling op het leveranciersmodel en capaciteitstarief is wel veel tegelijk op het bordje van de energiebranche, constateert corporate strateeg Dick Jonker van Eneco. Tel daarbij op de instabiele politieke koers, in combinatie met het feit dat energiebedrijven het zichzelf ook niet gemakkelijk maken met alle verschillende overleg- en werkgroepjes die ze vormen rondom de slimme meter. Daardoor raakt het veld ook het zicht kwijt op de stand van zaken, merkte Jonker. "In de sector vertrouwen we elkaar nooit helemaal voor 100%. Ondertussen verbrokkelt de branche in allerlei gremia: je hebt EnergieNed, de Enbin, VME, ga zo maar door. Daardoor verliezen we veel tijd met overleg." Om nog maar eens te verzuchten: "De complexiteit van de uitrol wordt onderschat. Dat wordt één van de grootste gevaren bij de implementatie."