Commentaar

Wat miste op de ge-hypte klimaattop in Kopenhagen was het gevoel voor realiteit. Men wilde dat compenseren met ambitie en sterrenstatus. De uitkomst is een realistisch perspectief, al mankeert er nog wat aan ambitie. De top had namelijk nooit tot een juridisch bindend en hard klimaatakkoord kunnen leiden voor na 2012.

Het hoge niveau van de aanwezigen ten spijt, er was geen afdoende strategie voor handen. In dat vacuüm gooiden landen als Venezuela, Bolivia, Sudan, Saoedi-Arabië en Tuvalu zand in de VN-machinerie en lag er geen besluit, maar 'nam men kennis' van een akkoord van een groot aantal landen. Toch geeft het Kopenhagen Akkoord een kijkje in de toekomst en hoop op afspraken in 2010. Vandaar dat de minister van de eilandengroep Malediven, dat voor de top nog demonstratief onder water had vergaderd, blij en hoopvol was met het resultaat.

De CO2-prijs daalde ondertussen van EUR 13,50 naar EUR 12,42; het niveau van voor de klimaattop, die dus niets veranderde aan de fundamentele vraag en aanbod naar emissierechten.

VS van goede wil,
maar handen gebonden
door de Senaat
De VS kon zich er nog niet vastleggen op een reductiedoel. Het Huis van Afgevaardigden heeft in juni een CO2-handel wet aangenomen. De Senaat heeft dat nu op tafel liggen, met een doel van 17% reductie ten opzichte van 2005.

Wat inspanningen voor bedrijven betreft komt het in de richting van de Europese bedrijven. Met de sterke doelen voor 2030 (-42%) en 2050 (-83%) zit men net als de EU op het lange-termijndoel beneden 2 graden stijging (zie: http://www.whitehouse.gov/the-press-office/president-attend-copenhagen-climate-talks). De CO2-reducties kunnen nog opgevoerd worden tot zo'n 25%, door investeringen mee te nemen in het voorkomen van tropische ontbossing, internationale offsets en investering in groene banen en energie.

Met dat perspectief kwam de Amerikaanse delegatie naar Kopenhagen. Hillary Clinton meldde er dat de VS wilde meebetalen aan de USD 100 mrd in 2020 voor steun aan ontwikkelingslanden. Andere kabinetsleden kondigden er investeringen in CO2-opslag en in de landbouw aan.

Afwachtende
houding China
China had eigenlijk weinig te verwachten van Kopenhagen: men had al een CO2-intensiteit doel voor 2020 aangekondigd (45% minder CO2 ten opzichte van het BNP), het land had geen financiële steun nodig en is marktleider op de CDM-markt.

Noodzakelijke nieuwe
CO2-marktmechanismes
nog niet gereed
De VS wil haar CO2-reducties verder aanscherpen via een systeem van credits voor het compenseren van het tegengaan van ontbossing en men wil een offset-systeem dat effectiever is dan het huidige CDM. Men wil 'high quality offsets', die echt additioneel zijn die pas de CO2-markt op mogen, zodra een ontwikkelingsland of -sector de eigen emissies significant heeft omgebogen ten opzichte van het huidig niveau. De EU heeft ook interesse in een dergelijke mechanisme en wil het CDM voorbehouden aan armere landen. Over deze nieuwe marktmechanismes is geen besluit gevallen, omdat de industrielanden geen definitief reductiedoel op tafel konden leggen.

De patstelling werd nog verstrekt omdat de methode die de EU gebruikt om emissies van landgebruik goed te meten ('LULUCF'), leidt tot een afzwakking van de 30% doelstelling (projecties meenemen van beleid dat dan niet doorgaat bijvoorbeeld). En het is niet gelukt afspraken te maken hoe reducties van ontwikkelingslanden geverifieerd gaan worden en hoe daarvoor emissie-baselines te maken. Dat is nodig om te zien of men mondiaal voldoende reducties haalt, om plannen te maken waar de landen financieel bij gesteund kunnen worden en toegang krijgen tot de CO2-markt.

Kopenhagen Akkoord
geeft zicht op mondiale
afspraken in 2010
Op de klimaattop in Kopenhagen hebben bijna alle landen een akkoord gesloten over reductie van de CO2-uitstoot als opvolger van het Kioto-protocol (zie: http://unfccc.int/files/meetings/cop_15/application/pdf/cop15_cph_auv.pdf). Dit is gebeurd op initiatief van de president Obama, met de BASIC landen, China, Brazilië, Zuid-Afrika, India en Europa en de overige industrielanden. Er staan geen harde reductie-doelstellingen in met juridisch bindende verplichtingen. Daarom houdt de EU het bij haar reductiedoel voor 2020 van 20% en houdt het het streefdoel van 30% achter de hand. Wel bevat het de doelstelling dat de gemiddelde temperatuurstijging ten opzichte van het jaar 1900 onder de 2 graden moet blijven. Er wordt later getest of het beter is 1,5 graden aan te houden. Er wordt gebruik gemaakt van de CO2-markt. De mondiale emissies moeten snel hun top hebben bereikt. En de industrielanden zullen tot 2012 een bedrag van USD 10 mrd per jaar geven als steun aan ontwikkelingslanden voor adaptatie en mitigatie. Dit bedrag zal in 2020 USD 100 miljard zijn. Ook moet de aanpak van tropische ontbossing direct beginnen.

Kopenhagen-akkoord
pakt gunstig uit op de VS
Het akkoord bevat nog geen verificatieplicht, omdat China daar niet aan wilde. Obama wil wel dat landen 'accountable' zijn te houden aan hun afspraken. Uitgangspunt is dat de betrokken landen, goed voor meer dan 60% van de mondiale emissies, de afspraken direct uitvoeren (zie figuur reikwijdte Kopenhagen-akkoord).

Het is een grote stap voorwaarts dat de snel groeiende ontwikkelingslanden hier in mee zijn gegaan. Senator Boxer, voorzitter van de Milieucommissie, ziet dat de ruimte die de klimaattop biedt, en de toenadering van de grote ontwikkelingslanden gunstig uitwerkt op de kans dat de Senaat de wet aanneemt. En omdat er geen besluit is genomen over de ingediende voorstellen voor aanpassing van het Kioto-protocol en voor aanpassing van het klimaatverdrag schuiven de voorstellen door naar de volgende klimaattop in december 2010 in Mexico. Voor die tijd kunnen en moeten er nog heel details worden opgehelderd.