Commentaar

Het lijkt voor sommige regeringen, parlementen en milieuorganisaties al een 'done deal' dat gratis toerekening van CO2-emissierechten niet alleen voor de energiesector, maar ook voor de industrie vervangen wordt door veiling, maar het verzet van Europese bedrijven ertegen neemt steeds meer toe. Er komt nu wellicht steun van onverdachte hoek. In Ghana hebben de partijen bij het Klimaatverdrag vorige week afgesproken dat het voorkomen van ontbossing deel moet worden van klimaatafspraken voor na 2013. En dat kan de Europese bedrijven wel eens heel goed uitkomen.

Het momenteel onder Europese bureaus meest bestudeerde onderwerp is de vermeende carbon leakage van Europa naar de VS en landen als China en India toe, als Europese bedrijven op hoge kosten voor klimaatbeleid worden gejaagd en hun concurrenten in de andere landen niet.

Met name mondiaal concurrerende sectoren als olieraffinage, chemie, staal, aluminium en cement zien het niet zitten op een veiling voor miljoenen emissierechten te moeten kopen, terwijl de emissie bij de concurrentie, die geen CO2-kosten heeft, juist toeneemt: dat heet carbon leakage en daar schiet de wereld niets mee op. Men reserveert het geld liever voor eigen bedrijf en milieu-investeringen.

De industrie pleit nu voor gratis toerekenen van emissierechten op basis van een benchmark: een bepaalde hoeveelheid CO2-rechten per ton staal bijvoorbeeld. Dat stimuleert efficiënter te produceren en bedrijven hebben en kans kosten te ontlopen en bij innovatie er aan te verdienen.

Dat is een goed idee, zeker als de toekenning van emissierechten tevoren wordt vastgesteld op basis van verwachte groei: dat is de zekerheid die de CO2-markt en de overheid (haalt de Staat de CO2-verplichting wel?) nodig heeft. De industrie had hier natuurlijk veel eerder mee moeten beginnen. Want overheden hikken nu aan tegen het lastige, tijdrovende werk van het vaststellen van de CO2-benchmarks per sector of product.

Compenseren voor behoud van bos
Eind augustus vond een vergadering in Ghana plaats van de Klimaatverdrag-partijen. Daar is afgesproken dat het voorkomen van tropische ontbossing deel wordt van het Klimaatakkoord voor na 2013. Dit nieuwe akkoord moet eind 2009 op de Klimaattop in Kopenhagen vastgesteld worden.

De bedoeling in het nieuwe Klimaatakkoord is dat de landen die zich verplichten ontbossing tegen te gaan, daarvoor een vergoeding mogen krijgen. Dat geld kan bijeengebracht worden door vrijwillige fondsen en door verhandelbare CO2-rechten te verstrekken voor gespaard bos. Daar wordt een zogeheten 'REDD-mechanisme' voor opgetuigd: 'Reduction of Emissions through Deforestation and Degradation'.

De huidige tropische ontbossing is goed voor eenvijfde van de mondiale CO2-emissies. Om de mondiale temperatuurstijging onder de 2 graden Celsius te houden, om de schade door klimaatverandering te beperken, moet minstens de helft van de tropische ontbossing, in landen als Brazilië, Papoea Nieuw-Guinea en Costa Rica, met de helft verminderd worden. Nu maakt dat bos plaats voor grazende runderen, maïs- en sojavelden, wegen en dergelijke.

Om dat te verminderen, moet er jaarlijks zo'n EUR 30 mrd neergeteld worden om alternatieven te bieden. Bijkomend voordeel van bosbehoud is dat van het bos afhankelijke volken meer zekerheid krijgen dat ze in het bos te kunnen blijven en dat biodiversiteit behouden wordt. Daar moeten dan wel afspraken over gemaakt worden.

Milieu- en ontwikkelingsorganisaties willen uiteraard dat lokale bewoners erbij betrokken worden en hier niet de dupe van worden maar er juist een betere positie door krijgen. En met satellieten en op de grond zal vastgesteld moeten worden dat inderdaad meer tropisch bos behouden is. In december praten de Klimaatverdrag-partijen in Polen verder over het REDD-systeem.

Bosbehoud-credits beperken stijging CO2-kosten
Als tropische boslanden verhandelbare emissierechten overhouden, indien het ze lukt meer bos te behouden dan ze afspreken, wordt de schaarste aan emissierechten met naar schatting minstens 10% beperkt. Dat betekent dat de emissieprijs minder stijgt, wat carbon leakage beperkt.

Tegelijkertijd schiet het milieu er mee op, omdat een belangrijke veroorzaker van CO2-emissies wordt aangepakt. De prijs zal niet onder de EUR 20-30 hoeven te komen, omdat landen en bedrijven bij prijsdaling emissierechten zullen banken; meenemen naar de volgende periode met meer schaarste.

Er zal nog flink onderhandeld moeten worden over voorwaarden en uitvoeringsvragen, maar het is zeker een interessante optie om bedrijven iets meer ruimte te geven, zonder dat klimaatbeleid aan ambitie hoeft in de boeten. In oktober en december stemt het Europees Parlement over voorstellen om tropisch bosbehoud-credits aan de Europese CO2-markt te koppelen. Het zou goed zijn als de Europese bedrijven deze kans aangrijpen en benutten.