Commentaar

Vorig jaar ontspon zich een discussie op Energeia over de vraag of de tweede fase emissiehandel (2008-2012) hetzelfde leven beschoren was als de eerste proeffase (2005-2007). Er werd gesuggereerd dat de emissierechten voor dezelfde dumpprijs gesleten zouden worden als op het laatst in de proeffase; zo'n 2 eurocent. Dat zou door de zwakke verplichtingen komen en door de toevloed aan CO2-credits uit het Zuiden en Oosten (zogenaamde CDM- cq JI-projecten). Hoe is het momenteel met de CO2-markt gesteld en wat is het perspectief op een mondiale markt met de VS?

We zagen vorig jaar al dat dagelijks 4 tot 6 mln ton aan emissierechten voor de tweede fase voor een prijs van rond EUR 20 van de hand ging. Dat is logisch omdat de markt zag dat de aanvoer van credits uit ontwikkelingslanden achterbleef. Maar vooral realiseert men zich dat de prijs op niveau zal blijven, omdat er bij een lagere prijs extra vraag zal komen, omdat emissierechten naar de derde fase meegenomen kunnen worden ('banking'). Die prijsontwikkeling zette zich verder door in januari en februari.

De neerwaartse prijscorrectie van medio januari, gedreven door de dalende aandelenkoersen en de kredietcrisis, werd weer gevolgd door een stijging van de CO2-prijs, als gevolg van de voorstellen van de Europese Commissie van 23 januari. Ze stelt voor de CO2-doelstellingen van de EU na 2012 verder aan te scherpen, minder gebruik van off-set credits toe te staan en energiebedrijven hun rechten op een veiling of markt te laten kopen. De markt beseft dat de CO2-markt niet wordt gedreven door emoties maar door vraag en aanbod. Het jaarlijks tekort aan emissierechten na 2008 is rond 200 miljoen ton; vanaf 2012 kan dat, door de plannen van de Commissie oplopen naar gemiddeld 400 miljoen ton per jaar. De stroomprijs voor 2013 staat nu al op een recordhoogte. Er is wel een relatie tussen CO2-prijs en olieprijs, maar die is niet zo eenduidig: als die hoog is, stijgt de gasprijs, waardoor kolen lucratiever wordt en er meer emissierechten nodig zijn. Dat stuwt de CO2-prijs en de stroomprijs weer op. Maar een hoge olieprijs kan bedrijven ook efficiënter maken: dan is er amper effect op de CO2-prijs.

Fortis Bank schat in dat de CO2-prijs na 2012 stijgt naar minimaal EUR 27 en maximaal EUR 47 per ton afhankelijk van de mogelijkheid CO2-credits te gebruiken. De Europese Commissie schrijft dat ze 'flooding' van goedkopere credits op de emissiemarkt wil voorkomen. Men gokt er op dat, als de CO2-prijs rond de EUR 50 wordt, energiebedrijven vaker van kolen naar gas switchen en dat er meer wordt geïnvesteerd in CO2-opslag en duurzame energie. Bij een prijs van EUR 20 wordt alleen 'laaghangend fruit' meegenomen. Dus lezen we dat de Commissie niet wil dat credits voor het voorkomen van ontbossing in de tropen, verantwoordelijk voor 20% van de jaarlijkse CO2-emisies op de markt komen. Daar moeten maar fondsen voor komen. Of een deel van de veilingopbrengst moet daarheen.

Ik vind het juist om een significante schaarste aan Europese emissierechten te creëren. Anders is er geen prikkel emissies te beteugelen en betalen investeringen zich niet terug. Ik vind het echter pervers om de prijs nu kunstmatig hoog op te drijven naar EUR 50, omdat CO2-opslag zo duur is, en de ontbossing die voor veel minder euro per ton kan worden verminderd, geen marktwaarde te geven.Stel dat we het klimaatprobleem aan kunnen met minder kosten: dat zou toch mooi zijn. Het Woodshole Institute en het MIT in de VS zijn bezig aanbodcurves te maken van credits door het voorkomen van ontbossing. Als we meer weten hoeveel dat is, kunnen we de CO2-doelstellingen van industrielanden daaraan zomogelijk aanpassen (strenger maken). Dan halen we mondiaal noodzakelijke reducties tegen een redelijke prijs.

Bovendien vrees ik dat een te snel stijgende prijs leidt tot oververhitting. Een hoog prijsniveau zakt in zolang de industrie in de VS en China veel lagere CO2-kosten heeft. Er ligt een voorstel in de Senaat om te komen tot een emissiehandelssysteem dat 80% van de Amerikaanse emissies afdekt. Men wil ook een deel van de credits voor ontbossing meenemen. Maar zeker is dat de VS geen prijs van EUR 50 accepteert. Het gevaar is dus dat de EU zich, door te gaan voor een hoog investeringsniveau in de EU, uit de CO2-markt prijst. Ik denk dat het beter is een echt mondiale markt te hebben, dan alleen een dure Europese CO2-markt.