Commentaar

We moeten het relaas van professor Catrinus Jepma van de Universiteit van Groningen dat de CO2-markt na 2008 wel eens in elkaar kan storten, beter maar met een korreltje zout nemen [zie het persbericht van de Groningse Universiteit van 18 april] Het lijkt mij meer op speculatie. Het bericht werd gretig en zonder check in diverse media overgenomen. Wetenschappelijk gezien kan alles natuurlijk, maar ik vind het niet realistisch. Professor Jepma verkondigt al jaren dat hij liever een CO2-heffing heeft dan een CO2-markt.

Niet voldoende onderbouwd
Jepma doet zijn verhaal in een documentaire op Channel 4. Hij verkondigde het in februari al op een congres van de Teldersstichting, waar noch voorstanders van de CO2-markt noch van de CO2-heffing te vinden waren. En vorig jaar in augustus organiseerde hij een debat in op zijn lijfblad JI Quarterly met directeur Jos Delbeke van de Europese Commissie met de vraag of belasten van CO2 nu beter is of CO2-plafonds en -handel. Ik vond dat hij uit dat debat niet als winnaar uit de bus kwam. Voor een Europese of mondiale heffing krijg je de handen niet op elkaar. Met emissieplafonds weet je zeker dat de CO2-doelen gehaald worden. Met een heffing weet je wel hoeveel je incasseert, maar niet of het probleem verholpen wordt.

Ik vind zijn argumenten slecht onderbouwd. Hij vergelijkt de proeffase emissiehandel 2005-2007, inclusief de royale emissieplafonds, ten onrechte met de Kioto-periode 2008-2012, die internationale CO2-verplichtingen oplegt. En voor deze tweede periode voor zet de Europese Commissie met haar oordelen over allocatieplannen in op een significante schaarste aan emissierechten na 2008.

Marktwerking en wisselkoersen
Ten onrechte wijst hij er op dat de prijs wel eens in elkaar kan zakken als de Europese emissiemarkt gekoppeld wordt met de Russische, Oekraïense en Chinese CO2-markt. Want bedrijven in de EU mogen maar voor een beperkte hoeveelheid hun emissies afdekken met dit soort CO2-credits. Dat is vastgelegd. Nederlandse bedrijven mogen tot maximaal 10% van de toebedeelde emissierechten niet-EU-credits gebruiken. Wellicht wordt de EU-emissiemarkt met Californië of New York gekoppeld; maar dat zal alleen gebeuren als die markten vergelijkbaar zijn -zelfde inspanningen voor bedrijven- of als er een soort wisselkoers is.

'Banking' en prijselasticiteit
Wat Jepma ook over het hoofd ziet is dat de EU en de Nederlandse regering voor de derde periode en verder [2020] nog scherpere CO2-doelen hebben afgesproken: 20-30% ten opzichte van 1990. Zodra de prijs door extra aanbod daalt naar EUR 10, zal er juist meer vraag komen, omdat de emissierechten voor 2008-2012 meegenomen kunnen worden naar de strengere periode erna ['banking']. De prijs stijgt daardoor weer. Als de prijs rond de EUR 30 komt, verwacht ik dat meer bedrijven en projecten CO2-rechten op de markt brengen, zodat de prijs weer wat zakt. Enige volatiliteit zal er dus wel blijven.

Interessant is dat als de prijs daalt, er direct meer handel ontstaat. Het grootste handelsvolume werd genoteerd in mei 2006 toen de CO2-prijs van EUR 30 daalde naar EUR 8 toen de emissiecijfers van 2005 bekend werden. Vaak wordt vergeten dat de CO2-markt een 'compliance' markt is. Bedrijven hebben namelijk emissierechten nodig om aan hun verplichtingen te voldoen. De CO2-markt is geen emotiemarkt, waaraan bedrijven vrijwillig aan meedoen. Vrijwillig doen wel bedrijven mee die niet onder het verplicht systeem vallen maar die credits kunnen leveren; mestvergisters bijvoorbeeld. Maar die zorgen zelf niet voor een prijsval.

Handelsvolume
Vorig jaar werd 800 mln ton aan emissierechten verhandeld en dagelijks wisselt er gemiddeld 3 mln ton aan emissierechten van eigenaar, inclusief futures contracten, spots, forwards. En daarbij gaat het met name om emissierechten voor de tweede periode. Er is al een prijsnotering van Morgan Stanley voor 2013 van EUR 20,50; maar dat is wellicht erg anticiperend. Ondertussen is de EU bezig het emissiehandelssysteem te evalueren en daar waar nodig te verbeteren en te harmoniseren.

Markt rekent niet op een heffing
Jepma speculeert mijns inziens op een mislukking van de emissiemarkt en verkiest een heffing. Daar vindt hij echter geen handen op elkaar in Europa -dat is 10 jaar geprobeerd- en evenmin voelen Amerikaanse staten en Japan daarvoor. Een positief effect is nu al dat bedrijven de CO2 beter monitoren en beter weten waar CO2 te besparen valt en ze nemen de emissierechten mee in de boekhouding omdat deze een vermogenwaarde inhouden.

Ik ga zeker naar de documentaire op Channel 4 kijken maar ik kijk ook naar de schermen van CO2-beurzen en zie dat de markt niet schrikt van Jepma's verwachting. De 2008-emissieprijs staat vandaag op EUR 17,50; die van 2010 staat op EUR 18,58 en 2012 op EUR 19,68.