Commentaar

Als sinds een paar maanden kruipt de prijs voor futures-contracten voor emissierechten voor 2008 en 2009 langzaam richting EUR 20. Maar hoe gaat de markt er in 2007 uitzien? En in 2007 vindt er weer een internationale klimaattop plaats over CO2-afspraken voor de jaren na 2012, als de Kioto-protocol-periode is afgelopen. Hoe zien die onderhandelingen daarvoor uit?

Lage CO2-prijzen in 2007; venijn zit in staart
Door de zachte winter van eind 2006 is alle krapte er in de huidige proeffase (2005-2007) wel uit. Omdat niet al het overschot daadwerkelijk op de markt aangeboden wordt, sommige bedrijven nog voorzichtig zijn en er een psychologische ondergrens voor CO2-rechten lijkt te zijn, blijft de emissieprijs voor de spothandel rond de EUR 6 per ton. Als er weerrecords gehaald worden in de winter en zomer in 2007 of als er een oliecrisis komt, kan de prijs voor de 2007-rechten nog omhoog schieten.

Probleem met gebruik van credits
De enige onzekerheid in de markt voor 2007 is of de bedrijven gebruik kunnen maken van de vaak goedkopere CO2-credits van projecten in ontwikkelingslanden, de zogenaamde CDM-rechten. Bedrijven mogen deze credits gebruiken om aan hun emissieverplichtingen te voldoen. De afrekening van 2007 door het inleveren van CO2-rechten bij de Emissieautoriteit (NEA) dient uiterlijk in april 2008 plaats te vinden. Maar het is de vraag of het Kioto-secretariaat het redt om de nationale registers tijdig te koppelen met het CDM-register in Bonn. Dat is nodig om de CDM-credits over te schrijven naar de rekeningen van bedrijven. En ook moeten de EU-landen nog officieel horen of ze zelf voldoen aan de eisen voor emissiehandel in het kader van het Kioto-protocol. Zonder die toestemming mag een land niet aan handel in CDM-credits deelnemen. Er zijn bijvoorbeeld eisen voor monitoring en handhaving. Deze goedkeuringsprocedure is door vertragingen op zijn vroegst pas in 2008 afgerond; veel bedrijven rekenden erop dat ze CDM-rechten eerder in bezit zouden hebben.

Maar als dit allemaal meevalt, kunnen we de boeken voor de proeffase al vast sluiten en ons voorbereiden voor 'het echie'. Het Kioto-protocol schrijft voor dat Nederland 6% en de EU als geheel 8% minder uitstoot heeft dan in 1990. We zitten nu meer dan 10% boven de 1990-niveaus; een hele uitdaging dus. De EU en Nederland hebben de CO2-markt daarbij hard nodig.

Het langetermijn-CO2-prijssignaal
In 2008 gaat het er om spannen. De Europese Commissie heeft in november van 10 allocatieplannen voor 2008-2012 al 7% afgehaald; het ziet er naar uit dat ze dat kunstje in januari voor de resterende allocatieplannen, waaronder dat van Nederland, gaat herhalen. De Commissie stevent daarmee af op een Europese emissiemarkt vanaf 2008 met een schaarste van zo'n 400 mln ton aan emissierechten per jaar. Voor de hele periode tot en met 2012 wordt dat 2 mrd ton. Gerekend met het aantal transacties in de afgelopen jaren (1 mrd in heel 2006) kan dat neerkomen op een handelsvolume van 10 mrd emissierechten met een waarde van tegen de EUR 200 mrd op basis van de prijs van EUR 20 per ton.

Het gaat er om of de emissiemarkt op de lange termijn een stabiele prijs laat zien van, zeg, EUR 20 per ton. Een aantal factoren zal daar aan bijdragen:

· Schaarste bij de initiële allocatie van emissierechten: die wordt redelijk met 400 mln ton per jaar;
· Instrumenten om vraag- en aanbodschommelingen op te vangen; die zijn er in de vorm van 'call-opties' en 'put-opties' die aan de European Climate Exchange genoteerd staan;
· De mogelijkheid eventueel overschot aan emissierechten door te schuiven naar een volgende periode; 'banking' van emissierechten na 2012 is inderdaad mogelijk; investeringen in CO2-reductie behouden dus hun waarde;
· Zicht op een emissiehandelsysteem na 2012. Wat de EU betreft, is dat zeker; de Richtlijn vermeldt geen einddatum. De Europese Commissie komt daarom in 2007 met voorstellen om het systeem te verbeteren vanaf 2013, de derde allocatiefase. Ze wil de allocatie centraal regelen met behulp van Europese CO2-benchmarks per kilowattuur bijvoorbeeld. Men stelt voor het systeem uit te breiden met N2O en methaan, met andere sectoren waaronder verkeer en het te koppelen met andere systemen, zoals dat van Japan en Staten in de VS;
· Zicht op een mondiale markt na 2012. Daar is 2007 een cruciaal jaar voor. Er komt eind 2007 een IPCC-rapport uit met de stand van zaken ten aanzien van de wetenschap van klimaatverandering (hoe erg kan het worden?) en klimaatmaatregelen (hoe duur wordt het?). In december 2007 vindt een klimaattop plaats op Bali. Dan wordt de agenda vastgesteld voor onderhandelingen over internationale emissieafspraken voor na 2012.

Internationale ambities van de EU
De EU wil de broeikasgasemissies minstens 30% terugbrengen in 2020. Onderhandelingen zullen afgerond worden in 2009. En dan is er een andere president in de VS; en veel Amerikanen en bedrijven zien een ambitieuzere, internationale emissiemarkt best zitten. En ook steeds meer ontwikkelingslanden willen aan de CO2-markt meedoen. Een groep van ontwikkelingsland met tropisch bos stelt voor compensatie te krijgen als ze in hun land CO2-emissie door tropische ontbossing tegengaan. Ontbossing is goed voor 20% van de mondiale emissies.

De EU bereidt zich daarom de eerste helft van 2007 voor op deze onderhandelingen tijdens de Europese voorjaarstop in maart. En met Duitsland in 2007 als voorzitter van de Europese Unie en gastheer van de G8, waarbij de VS, Canada, Japan en Rusland in juni aanschuiven, blaakt de EU, tien jaar na de klimaattop in Kioto weer van ambities.