Commentaar

Het moet gezegd worden, de Europese Commissie heeft haar oordeel over de tien eerste allocatieplannen voor de tweede handelsperiode (2008-2012) boven verwachting voltrokken. De markt voelde al aan dat de Commissie streng zou zijn en de kaasschaafmethode wilde hanteren. De CO2-prijs voor emissierechten voor 2008 ging al maanden richting EUR 20.

Het veiligstellen van het Kioto-protocol bleek voor de Commissie niet genoeg. Om de Kioto-doelen te halen, mogen landen gebruik maken van een combinatie van nationale maatregelen, emissiehandel voor bedrijven en het aankopen van CO2-credits van projecten in ontwikkelingslanden (CDM) en andere industrielanden (JI). De Europese Commissie wil een rem op het gebruik hiervan. Want met de nationale aankoopprogramma's van CO2-credits in ontwikkelingslanden (CDM-credits), waarin Nederland het voortouw had genomen en die de andere lidstaten in allerijl optuigden, konden regeringen de bedrijfsleven uit de wind houden.

Maar op de langere termijn zou dat een onjuiste en kostbare weg zijn. Onjuist omdat het de uitvoering van klimaatbeleid overhevelt naar sectoren die niet aan de emissiemarkt meedoen en hogere reductiekosten hebben. Kostbaar omdat de aankoopprogramma's, met de bijbehorende nationale besluitvorming, over het algemeen duurder en minder effectief op de emissiemarkt lijken te zijn.

De Commissie wil de inzet van CDM- en JI-credits nu beperken tot 10% van de toegekende emissierechten. Natuurlijk wordt er geklaagd over het principe van een beperking, maar in de praktijk valt dat allemaal best mee. Het zou voor Europa als geheel al gauw om 200 mln ton per jaar gaan; en dat aanbod aan CDM-credits is er nog niet.

Grotere schaarste aan emissierechten onmisbaar
De Commissie wilde dat meer bedrijven gebruik gaan maken van de emissiemarkt. Met de korting van 7% op de eerste tien plannen, de beperking op het gebruik van reserves en wellicht een grotere korting op de komende plannen, waaronder die van Italië, Polen, Spanje en Nederland, koerst de Commissie naar een tekort voor de periode van zo'n 400 mln ton CO2-rechten.

Een dergelijk tekort staat garant voor een redelijke prijs op de langere termijn, stimuleert het gebruik van technieken die emissiereducties realiseren en naar de CO2-markt brengen en maakt het mogelijk de markt uit te breiden met nieuwe sectoren en andere landen. Want daar is een ambitieuze basismarkt voor nodig.

Het is jammer dat de Europese Commissie niets zegt over de koppeling van CO2-opslag aan de emissiemarkt. Men wacht op een compleet juridisch raamwerk dat daarvoor in de maak is. Wel laat de Commissie kennelijk toe dat het Britse Allocatieplan die koppeling wel al expliciet mogelijk maakt; dat is op zijn minst bemoedigend.

De Commissie laat met haar oordeel ook zien dat de emissiemarkt er voor klimaatbeleid is en dat het niet een instrument is om bestaande problemen in andere markten mee op te lossen. Dat geldt met name voor de stroommarkt. In Duitsland krijgen de kolencentrales geen garantie op emissierechten tot 2022 om langer te kunnen concurreren. In Ierland mogen bepaalde sectoren niet voorgetrokken worden in de reserves voor nieuwe bedrijven.

Nederland moet meer slikken en de markt gebruiken
Dit alles betekent evenwel dat het Nederlandse voorstel om de energiebedrijven 15% te korten op hun emissierechten en deze rechten te gebruiken ter compensatie van hoge stroomkosten van industrie en huishoudens best wel eens zou kunnen stranden. Op zich was het een lovenswaardig idee, maar voor zulke compensaties is de CO2-markt niet bedoeld. Als je dat zou toelaten wordt de stroommarkt nooit concurrerender. Hoge winsten van energiebedrijven kun je afromen via belastingen als dat terecht is. De toekenning van emissierechten moet volgens de regels plaatsvinden.

Dat betekent overigens ook dat de deal van Wijn om energie-intensieve bedrijven een goedkopere energiecentrale te bieden met behulp van extra emissierechten over een langere periode wellicht de laatste fatale deuk oploopt. Tot slot verwacht ik dat de Nederlandse reserve voor nieuwe bedrijven .6 Mton per jaar. naar beneden zal moeten.

Het is goed om te weten dat er miljoenen tonnen CO2-credits in Nederland te verdienen zijn aan een betere benutting van warmte-, biogas- en CO2-netten. De EUR 250 mln uit het Fonds Economische Structuurversterking voor de verduurzaming van de energievoorziening stimuleert de technologie. Maar voor de langetermijn-CO2-arme stroomvoorziening zijn meer ruimte voor de CO2-markt en inkomsten voor Nederlandse bedrijven door die markt nodig. Voorwaarde is dat ruimte wordt gegeven aan CO2-opslag-projecten en het koppelen van zogeheten domestic offsets¹ of domestic joint implementation² aan de emissiemarkt. Een ambitieuzere CO2-markt maakt meer mogelijk.

<sup>1) domestic offsets: = de mogelijkheid om emissie-reducties in een project in eigen land te gebruiken om emissieregels na te komen

2) domestic joint implementation (JI), = JI is een handelsmechanisme uit het Kioto Protocol. Nederland heeft besloten geen 'gastland' van Joint Implementation te zijn. Dat is onterecht. Bij 'domestic JI' kunnen buitenlandse investeerders emissiereducties in Nederland (bijvoorbeeld in warmte-, biogas-, CO2-opslagprojecten) financieren. Uit oogpunt van wederkerigheid is het op zijn minst eerlijk dat Nederland niet alleen in het buitenland aankoopt, maar dat andere landen ook projecten in Nederland kunnen financieren.</sup>