Commentaar

De kreet van Daan D'Hoore van Gaz de France op het Congres in Scheveningen vorige week (zie Energeia, dd. 28 september) om snel met CO2-opslag aan de slag te gaan, kon wel eens te laat zijn geweest. Ik vertelde deelnemers op hetzelfde congres dat een energiecentrale of raffinaderij die CO2 afvangt en opslaat in bijvoorbeeld lege gas- of olievelden, emissierechten bespaart. In Nederland alleen al is het opslagpotentieel honderden miljoenen ton CO2. Omdat die technologie en de bewaking ervan tientallen euro's per ton kost, is compensatie onmisbaar. En zeker met de beëindiging van de Mep voor grootschalige klimaatneutrale projecten voor ogen, wordt de CO2-markt steeds belangrijker.

Tot voor kort was namelijk de regel dat, zolang CO2-opslag goed gemonitored is en de aansprakelijkheid geregeld is, het op de emissiemarkt credits oplevert. Zo staat dat in de huidige EU Monitoring Richtlijn en zo is dat in het Nationale Monitoringbesluit opgenomen. De voorganger van minister Wijn van Economische Zaken hield de Kamer eind juni nog voor dat Nederland met CO2-opslag projecten wil starten en in samenwerking met de Britten een monitoring-protocol aan de Commissie ter goedkeuring wil voorleggen. Ook het Britse Allocatieplan voor 2008-2012 maakt de weg vrij voor CO2-opslag.

Maar naar nu blijkt heeft de Europese Commissie kort na de zomer die mogelijkheid uit de herziene Monitoring Richtlijn geschrapt. Dat is vreemd. De Commissie wees eerder op het belang van een goedgekeurd monitoring protocol en de noodzaak CO2-opslag juridisch goed af te stemmen met maritieme verdragen als het Londen Protocol en het Ospar-verdrag. So far so good. Vrom is daar in samenwerking met TNO en DNV en collega's uit Engeland en Noorwegen goed mee op weg. Men heeft dit ook aan de Commissie meeegedeeld.

Dat CO2-opslag meetelt voor het Kyoto Protocol, daar wordt niet aan getwijfeld. Het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) wijdde er vorig jaar een speciaal rapport aan. Noorwegen rapporteert al sinds enige jaren met instemming de CO2-injectie door Statoil. Het gaat nu om de koppeling met de Europese CO2-markt.

De Herziene Monitoring Richtlijn -van toepassing vanaf 2008- die de Commissie heeft aangenomen, is pas van kracht als het in alle EU-talen is gepubliceerd. De NEA kondigde -ook in Scheveningen- aan een nieuwe Monitoring Leidraad te werken en heeft de Engelse versie van de Richtlijn op haar site al ter beschikking gesteld voor "bedrijfslocaties die alvast een indruk willen krijgen van de nieuwe eisen". Maar in die richtlijn komt te staan dat er over CO2-opslag niets geregeld wordt, maar dat daar een amendement van de Emissiehandelsrichtlijn voor nodig is. Ook zouden lidstaten CO2-opslag als 'opt-in-activiteit' onder de emissiehandel kunnen laten vallen.

Een dode mus is nog levendiger lijkt me. Amenderen betekent dat de emissiemarkt pas na 2013 soelaas kan bieden. En hoe kun je nu CO2-opslag als emissiehandel-activiteit meenemen? Onder emissiehandel vallen immers al de bedrijven die de emissies veroorzaken. Een CO2-opslagfaciliteit dan wellicht? Die zou dan een negatieve allocatie van emissierechten moeten krijgen. Met juridische bezweringen zou de Europese Commissie hebben aangegeven dat het echt niet anders kon.

Bij een Zero Emission Power Plant-conferentie in Brussel onderstreepte Milieucommissaris Dimas onlangs nog zijn steun voor CO2-opslag. En ook bij andere gelegenheden benadrukt de Commissie het belang van deze techniek. En met China zoekt men samenwerking. Als de oorzaak van de zet van de Commissie geen onwil is, wat ik niet uit wil sluiten, dan moet het kennelijk prutswerk zijn geweest.

Hoe kunnen we hier uit komen en potentiële investeerders meer zekerheid bieden? Ik zie de volgende scenario's:

. Proberen de wijziging ongedaan te maken; de Nederlandse regering dient daar contact met de Commissie over op te nemen: er is volgens mij geen sprake van een juridisch dwingende reden tot schrappen van de mogelijkheid;

. Bestaande energiecentrales die CO2 gaan opslaan krijgen al emissierechten. Bij de jaarlijkse rapportage meldt men de opgeslagen CO2; en dat wordt dan hetzelfde gehanteerd als CO2 die overgedragen wordt naar een andere fabriek bijvoorbeeld. Men houdt dan emissierechten over. De vraag is of de Commissie accepteert dat de nieuwe Monitoring Richtlijn niet wordt gevolgd.

. CO2-opslag zien als Kyoto-project, dat wil zeggen een zogenaamd 'Joint Implementation-project, waarbij Engeland en Nederland bijvoorbeeld elkaar CO2-credits kunnen verlenen. Dan moet Nederland wel Gastland van JI-projecten worden en het ook andersom toestaan. De CO2-credits van dergelijke projecten zijn verhandelbaar op de Europese CO2-markt.

. CO2-opslag net als Noorwegen in de jaarlijkse Nationale Inventarisaties in het kader van het Klimaatverdrag rapporteren. Nederland kan dan degene die CO2-opslaat CO2-certificaten geven; al dan niet na tendering.

Nederlandse ambtenaren van Vrom en EZ zijn doende duidelijkheid te krijgen bij de Europese Commissie om te achterhalen of er inderdaad mogelijkheden zijn CO2-opslag op korte termijn te belonen via emissiehandel. In afwachting daarvan blijf ik het Brussels prutswerk vinden.