Commentaar

De luchtvaartmaatschappijen, de prijsvechters vooraan, voelen de 'hete lucht' van het Europees Parlement in de nek. Dat nam afgelopen week een voorstel aan om de emissies van de luchtvaart vanaf 2012 onder het Europees emissiehandelssysteem te laten vallen. Grote luchtvaartmaatschappijen gaan er daarbij van uit dat de prijsvechters dan iets van hun kostenvoordelen verliezen. Op zich ben ik er een voorstander van om zo veel mogelijk sectoren, zo veel mogelijk bedrijven, zoveel mogelijk broeikasgassen en zoveel mogelijk landen bij de emissiemarkt te betrekken; laat daarover geen misverstand bestaan. Hoe meer diversiteit, hoe beter voor de handel. Maar ik heb zo mijn twijfels bij het voorstel zoals het er nu ligt.

Je zou kunnen zeggen dat het goed is dat de luchtvaartsector onder het emissiehandelssysteem valt. Het zit dan in elk geval in een systeem. Nu valt het nergens onder. En ook al zouden er geen emissiereducties door hen worden bereikt, de luchtvaartmaatschappijen moeten op zijn minst over emissierechten beschikken. Dat is inherent aan emissiehandel, waarbij bedrijven mogen kiezen: make or buy. Maar omdat de emissiereductie in de luchtvaart meer dan EUR 100 per ton CO2 kost, is het altijd voordeliger rechten te kopen op de markt. Dan werkt emissiehandel eigenlijk als een heffing, die de reiziger dan weer doorberekend krijgt. Zie dan maar eens ambitieuze emissieplafonds aan de luchtvaart op te leggen.

Het Europees Parlement heeft daar wel wat voor gevonden: noem het een gateway: de handel gaat één kant op en de luchtvaartmaatschappijen mogen tot een bepaald percentage emissierechten op de Europese CO2-markt kopen. Dat verlicht de verkoopdruk op de markt en houdt CO2-prijzen voor de overige emissiehandel-deelnemers laag. Het heffing-principe werkt dan voor de luchtvaartmaatschappijen nog sterker omdat die minder van de goedkopere emissiemarkt gebruik mogen maken. Overigens wil het Parlement ook nog een extra belasting invoeren. De Europees Milieucommissaris Dimas heeft al gezegd alleen het emissiehandel-onderdeel te willen uitwerken; het lijkt mij dat meer nuance op zijn plaats is.

En er is nog een beer op de weg. Emissies van de luchtvaart tellen nog niet mee voor het Kioto-protocol: dus vooralsnog helpt het Nederland niet bij het halen van de Kioto-doelstelling. Dat komt omdat er nog geen verdeelsleutel voor luchtvaart is afgesproken. Want hoe verdelen we de emissies van een vlucht van bijvoorbeeld Amsterdam naar Parijs? Dat is nodig om de emissieplafonds te bepalen.

Al bijna 15 jaar houdt Nederland, aangevoerd door het KNMI, dat vroeger viel onder het ministerie van Verkeer en Waterstaat, afspraken over de toedeling van internationale lucht- en zeescheepvaartemissies tegen. Wat luchtvaartemissies betreft, wil Nederland alleen verantwoordelijk zijn voor de emissies van landing and take-off, zeg maar boven Schiphol. Misschien wil Nederland ook nog het restje naar de grens meenemen. Ik vind dat onjuist. Het economisch rendement van een vlucht van Amsterdam naar Parijs, of een vlucht van Amsterdam naar Peking moet je minstens door twee delen, en niet laten afhangen van het grondgebied waarover je vliegt.

Het gaat in Nederland nu om circa 5 Mton emissies voor de luchtvaart en meer dan 40 Mton bij de scheepvaart. Dit kan dus met recht de Hollandse hot air genoemd worden. Mondiaal draagt de luchtvaart 3% bij aan het klimaatprobleem: de verwachting is dat de luchtvaart per 2020 is verdubbeld en per 2030 is verdrievoudigd. Nu compenseert milieuminister Dekker de emissies van het luchtverkeer van haar ambtenaren met het aanplanten van bomen. Dat moet ambitieuzer kunnen!

Hoe moet het dan beginnen? Er moeten zo snel mogelijk verdeelafspraken gemaakt worden. En we zouden moeten beginnen met een gesloten emissiehandelssysteem binnen de sector luchtvaart. En dan bedoel ik inclusief de luchthavens, vliegtuigbouwers, cateraars, voor- en natransport. In zo'n brede sector zijn er ook nog goedkopere reducties te behalen. Dan kunnen luchtvaartmaatschappijen zich voorbereiden op schoner vliegen. Want ook de efficiënte Airbus is nog geen CO2-arm vliegtuig en bovendien schijnt het door de extra turbulentie het overige luchtvaartverkeer weer minder efficiënt te maken. Maar dus: Nederland moet beginnen minstens de helft van de emissies van alle vluchten die in Nederland opstijgen en landen op zijn conto te schrijven. Die verantwoordelijkheid zal zorgen dat Hot Air Holland straks als een van de schoonste luchtvaartmaatschappijen ter wereld bekend staat.