Commentaar

Vorige maand hebben Vrom, LNV en de tuinders afgesproken dat de glastuinbouw in emissies mag gaan handelen. Deze week bespreekt Glaskracht de organisatie van glastuinders, de voorstellen met haar leden. Want er moet wel snel gehandeld worden. De uitdrukking 'kogel door de kas' is eigenlijk niet op zijn plaats: de meest duurzame kas is immers een gesloten kas. Ook is de dialoog tussen glastuinders en overheid niet zò oorlogszuchtig geweest, maar moeilijk was het wel. Consultants zijn ingehuurd om een emissiehandels-systeem uit te denken waarbij er alleen winnaars zijn: onmogelijk natuurlijk. Het liefst zouden de glastuinders alleen als verkoper op de markt optreden en nooit als koper.

Om aan emissiehandel mee te kunnen doen, heb je twee keuzes. Een nationaal vestzak-broekzaksysteem, waarbij de CO2-rechten binnen de sector blijven zonder te hoeven betalen en zonder te hoeven bijkopen bij groei. Of jezelf aansluiten bij het Europese systeem van emissiehandel. Een vast aantal rechten wordt toegekend, waarbij enige besparing moet worden gerealiseerd, maar bij innovatie kun je op de EU-markt rechten verkopen. Er zitten nu twee glastuinders met grote WKK's in het EU-systeem.

Het nationale systeem begon met de CO2-streefwaarde die een aantal jaren geleden voor de gastuinbouw zijn gesteld (7 Mton, en bij een areaal van meer dan 11.500 ha 8,2 Mton), een soort wollen deken waar elke tuinder zich behaaglijk onder zou voelen. Als er eentje uitstapt, neemt een grotere zijn plekje over. Maar het bleek niet zo'n warm nestje te zijn. Want toen Shell publiek maakte een deel van haar emissierechten op de markt te verkopen, door de levering van een paar honderdduizend ton bijna zuivere CO2 aan een groot aantal tuinders, zeiden Vrom en LTO dat de tuinders daarvoor zèlf emissierechten bij moesten kopen. En er was onzekerheid of collegabedrijven niets voor hun rechten zouden vragen.

Deze ruzie liep nog net met een sisser af: tot 2008 vallen tuinders niet onder CO2-handel. Mochten tuinders toch CO2-rechten moeten bijkopen, dan zal Shell dat compenseren. Gelukkig. Want Nederland loopt hierdoor wereldwijd voorop: nog nergens wordt CO2 door een raffinaderij opgevangen en als bemesting gebruikt in de tuinbouw, die daardoor 100 mln m3 gas bespaart! Voor Nederland betekent dit minder emissie met groter rendement. En met de CO2-pijpleiding naar honderden tuinders, met een vertakking naar het voormalig gasveld De Lier als buffer, heeft Nederland toch maar mooi een aanzet tot een CO2-infrastructuur. De regering hoopt dat zo'n netwerk uitgebreider wordt toegepast: een mooie, duurzame bestemming voor gasopbrengsten en FES-gelden lijkt mij zo.

Maar al met al kregen de grootste glastuinders steeds vaker het gevoel meer van een vast EU-systeem te mogen verwachten, dan van een nationaal polder-model, waarbij je nooit weet of het in stand blijft, of het door Brussel wordt geaccepteerd en of het voor tuinders niet te duur wordt. Op 12 mei ging de kogel toen door de kas: de grote tuinders (totaal 2 Mton) komen vanaf 2008 onder het EU-systeem en de kleinere in een nationaal systeem. Geniaal. Circa 100 tuinders meldden zich al aan voor het Europese systeem, waarvoor eind juni al een allocatie-plan moet worden opgesteld. Nu moet er een nationaal 'verevenings-systeem' worden ontwikkeld. En voor de EU-variant een toewijzingsmethode. Dit kan worden gedaan per hectare, per kilo product, per m3 gas etcetera. En er kwam nog iets gunstigs bij: als de tuinder met zijn WKK-stroom aan het net levert, komt de CO2-uitstoot uit de streefwaarde van de energiesector en niet van de landbouw.

Dit was voor de regering kennelijk niet zo glashelder: in het concept CO2-allocatieplan van 23 mei staat dat het moet gaan om bedrijven met minimaal één WKK van 20 MW thermisch vermogen: de meeste grote tuinders hebben dat vermogen wel staan, maar dan verdeeld over diverse stookinstallaties. Er zou dan maar een handjevol overblijven. Maar ook hier weer een uitweg: als tuinders echt aan de CO2-markt mee willen doen en de installaties samengeteld willen zien, moeten ze daar in hun bezwaren (vóór 4 juli) gewoon een beroep op doen: een zogenaamde 'opt-in' regeling.

Echt transparant is het dus nog niet. Interessant is het wel. Een duurzame glastuinder kan het verschil maken. Naast de overheerlijke trostomaten, puntpaprika's en dagelijkse chrysanten kan een tuinder die zijn WKK op bio-olie draait, die CO2 inkoopt van de industrie, warmte en koude opslaa,; zijn overblijvende CO2-rechten op de markt verkopen. De glastuinder bewijst het: milieu en economie gaan samen: kassa!